Zauške ( Parotitis epidemica ) su akutna zarazna bolest  uzrokovana virusom parotitisa. Proširene su u cijelom svijetu, a najčešće se javljaju  zimi i  u proljeće. Od zauški  boluju uglavnom djeca, ali boluju i odrasli koji ih nisu preležali u djetinjstvu. Jednom preležana bolest ostavlja  trajan imunitet.

Izvor zaraze je čovjek u posljednjim danima inkubacije, znači, dok se klinička slika još nije ispoljila, a infektivan je dok se ne izgubi otok pljuvačnih žlijezda. Ulazni put za ovaj virus su  nos i usta,  bolest se prenosi kapljičnim putem.  Virus izaziva upalu zaušnih žlijezda. Virus uzročnik zauški pokazuje sklonost i ka drugim organima, nervnom sistemu, testisima, pankreasu.

Poslije inkubacije od 17 - 21 dan, javlja se opšta simptomatologija sa temperaturom ili bez nje, malaksalost, gubitak apetita, glavobolja. Slijedi bol u uhu. Obično se vrlo brzo primijeti otok ispod i ispred uha. Žvakanje  je otežano. Otok je tjestast, bolno osjetljiv. Koža iznad otoka je blijeda i napeta.

Kod izvjesnog broja bolesnika javlja se jednostrana upala zaušne žlijezde. Češći je slučaj da poslije nekoliko dana otekne i druga zaušna žlijezda. Obje zaušne žlijezde mogu biti zahvaćene i istovremeno.

Dijagnoza epidemijskog parotitisa postavlja se na osnovu kliničke slike i kod klasične kliničke slike nema teškoća. Tu su  i značajni laboratorijski nalazi.

Zauške ne treba miješati sa upalom limfnih žlijezda vrata. Otok kod zaušaka je mekan i manje oštro ograničen od okoline, a kod upale limfnih žlijezda vrata limfni čvorovi su ograničeni i tvrdi. Kod gnojnog parotitisa koža iznad žlijezde je crvena, vruća i izrazito bolna. Rekurentni parotitis je  raznovrsnijeg porijekla, a karakteriše ga češća upala zaušne žlijezde. Klinički se ne može razlikovati od epidemijskih zaušaka.

Pošto su zauške virusnog porijekla i liječenje je prema simptomima. Preporučuje se mirovanje, lijekovi za obaranje temperature  i ublažavanje bola.

Prognoza zaušaka je dobra. Ako su zahvaćeni testisi sterilnost je izuzetna, jer je sjemenik zahvaćen najčešće jednostrano.

Bolest se sprečava imunizacijom.